Kütüphaneler bilginin saklanması, sistematik hale getirilmesi ve bireylere sunulması açısından oldukça önemli işlevlere sahiplerdir. İnsan hayatına çok önemli dokunuşlar yapıp bireyi ve toplumu yönlendirme potansiyeli taşıyan kütüphanelerin önemi tartışmasız bir konuyken, bu önemli alanların hayatımızda ettiği yer ise büyük bir tartışma konusudur. Kütüphanelerin hayatımızda daha fazla yer etmesi temennisiyle ele aldığımız yazımızın bu amaca bir nebze de olsa katkı sağlamasını umut ediyoruz.

1. İnsanoğlunun öncül gereksinimlerinden birinin muhafaza alanlarıdır

İnsanoğlunun yerleşik hayata geçmesiyle birlikte hava, su, yiyecek ve barınak gibi temel ihtiyaçlarının yanına geleneksel bir gereksinim daha girdi. Bu gereksinimin adı ise bilgiydi. Bilginin saklanması, muhafaza edilmesi, sistematik bir hale getirilmesi ise bireysel ve toplumsal gelişim için elzemdi. İşte bu noktada devreye giren kütüphaneler, bilginin sistematik ve düzenli şekilde bireylere ve topluma hizmet vermesi adına oldukça önemli alanlardır. Bilginin saklanması ve aktarılmasındaki gelişmişlik şüphesiz ki toplumsal ve bireysel gelişimi doğrudan etkileyecek potansiyeli ortaya çıkartacaktır.

2. Toplumsallaşma sürecinin önemli bir parçasıdır

Kütüphane kurumunun toplumsallaşması, bilginin toplumsallaşması anlamına gelir. Bilginin kitlesel olarak toplumsallaşması ise bireylerin toplumsallaşmasında oldukça önemli bir rol oynar. Tarihsel sürece bakıldığında, kütüphane kurumunun toplumsallaşması, insanların göçebe yaşamından yerleşik yaşama geçmesini izleyen dönemlerde okur-yazar nüfusun artması sonucu olmuştur. Aradaki bu ilişki ise kütüphanenin insanı, insanın ise kütüphaneyi toplumsallaştırdığı gerçeği oldukça belirgindir.

3. Sadece kitapların toplandığı alanlar değil, bir metot ve yöntemle bilgi aktarımını sağlayan mekânlardır

Kütüphaneleri yalnızca kitapların toplanma alanı olarak görmek oldukça eksik ve yetersiz bir bakış açısı olacaktır. Çünkü kütüphane, çağımızın geçmişe oranla oldukça farklı olan koşullarında toplumun bilgiye olan gereksinmesini karşılamaya yönelik her türlü bilgi kaynağını bünyesinde toplayan, önceden belirlenmiş bir takım teknik ve yöntemlerle düzenleyen ve onlardan maksimum düzeyde yararın sağlanabilmesi için hizmetler veren toplumsal bir kurumdur. Bununla birlikte kütüphaneler belli bir sistem ve metot üzerine kuruludurlar. Yalnızca kitapların bulunduğu değil, aranan bilgiye en hızlı ve kolay şekilde ulaşmayı sağlayan belirli bir sistematik üzerine kurulan alanlardır.

4. Eğitim, araştırma, sosyal aktivite alanlarıdır

Kütüphaneler farklı işlevleri icra etmeye uygun mekânlardır. Bu faaliyetlerden en belirgin olanı ise kütüphanelerin eğitsel işlevidir. Fertlerin bilgi birikimini arttırıp kendini yetiştirmesini sağlayan, düzenli okuma imkânı sunan, bununla birlikte çeşitli alanlarda araştırma yapan kişilerin araştırmalarını destekleyen kurumlardır.  Bununla birlikte kişiye göre değişen zevk ve eğlence anlayışının da gerçekleştiği alanlar olarak ele alınabilen kütüphaneler, toplu okumalara imkân sunan, plak, fotoğraf ve resim sergilerinin hazırlanmasını mümkün kılan, kullanıcıların ilgi alanlarına göre konferanslar verebileceği sosyal aktivite alanlarıdır.

5. Kültürel kalkınmanın sağlanmasında önemli role sahiptir

Toplumsal kalkınmanın gerçekleşmesi için her ne kadar ekonomik kalkınma gerekliyse de yeterli değildir. Kalkınma bir bütünlük işidir. Kültürel bir kalkınmanın gerçekleşmediği toplumlarda sağlıklı bir ekonomik kalkınmanın gerçekleşmesi de oldukça zordur. Bu yönüyle kültürel kalkınmanın sağlanacağı en önemli alanlardan birisi de kütüphanelerdir. Özellikle halk kütüphaneleri toplumun eğitimi ve kültürel gelişimi için en önemli kuruluşlardandır. Kütüphanelerin kültürel kalkınmadaki rolünü ise UNESCO tarafından yapılan şu açıklama oldukça açık bir ifadeyle özetlemektedir:  “Kütüphaneler, bilgi için bir geçiş kapısı ve eğitim için yaşayan bir güçtür. Yaşam boyu öğrenme, bağımsız karar verebilme ve kültürel gelişimin gerçekleşmesinde bireyler ve toplum için başlıca kuruluşlardır.”