Evlerin, işyerlerin ve arabaların bir zamanlar vazgeçilmez sesi olan ama günümüzde pek rağbet edilmeyen radyoların tarihini merak ediyor musunuz ? İlk radyo yayınından ilk spikere kadar Türkiye’de radyo tarihi karşınızda.

1. İlk radyo anonsu

Takvimler 6 Mayıs 1927’yi gösterirken, İstanbul’da az sayıda bulunan radyo alıcılarından Eşref Şefik’in anonsu duyulur. İlk radyo spikerimiz olan Şefik, şöyle seslenir: ”Allo… Muhterem, samiin. Burası İstanbul Telsiz Telefonu. 1200 metre tul-u mevç, 250 kilosaykıl. Bugünkü tecrübe neşriyatımıza başlıyoruz.” İstanbul Radyosu 89 sene önce bu tarihte bu ilk anonsla yayınına başlamıştı. Düzenli radyo yayınları başlamadan önce Türkiye’de sesin ilk çıkışı konusunda 1923 yılında deneme yapıldığını kaynaklardan öğreniyoruz.

2. İlk mekanlar

Bu kesik denemelerden 4 yıl sonra Türkiye, ilk düzenli radyo yayınlarını başlattı. Türkiye, dünyadaki radyoların ticari yayınları başlayalı 7 yıl olmasına rağmen dünya ülkelerinin çoğundan evvel davranarak düzenli yayına başlar. 1554 metreden Ankara Radyosu yayına başlar. Ankara Radyosu’nun beş kilowathk vericisi, eski adıyla Babarahmanlar şimdiki Telsizler’deydi. 1927 yılında dünyada 123, Türkiye’de 2 radyo istasyonu mevcuttu.

3. İstanbul Radyosu’nun temelleri

O zamanlar ülkemizin dünyaya açılan tek penceresi olan İstanbul Radyosu’nun ilk stüdyosu Sirkeci’deki Büyük Postahane’nin üstünde, beş kilovvatlık vericisi de Hasdal mevkisindeydi. İstanbul Radyosu’nun yayınlarını Türk Telsiz Telefon Anonim Şirketi (TTTAŞ) tarafından PTT namına yapılıyordu. Şirket bu amaçla 8 Eylül 1926 yılında hükümetle on yıllık sözleşmeyi imzalamıştı.

4. Radyo günleri dergileri

Bugünkü İstanbul Radyosu 1949 yılında yayına başladıktan sonra çok sayıda radyo dergisi çıktı. O dergiler bir zamanlar radyo günlerinin vazgeçilmeziydi. Hükmünü 1960’lı yıllara kadar devam ettiren bu dergiler, radyoların daimi dinleyicilerinin isteklerine cevap veriyordu. Radyo Haftası, Radyonun Sesi, Radyo Alemi, Resimli Radyo Dünyası bu dergilerin en popüler olanlarıydı.

5. Avrupa Güreş Şampiyonası

1945 yılı geldiğinde bugünkü İstanbul Radyosu’nun kesin temelleri atılır. İstanbul Radyosu, deneme yayınları 4-6 Haziran tarihleri arasında Avrupa Güreş Şampiyonası’nda yapar. İlk güreş yayınını Eşref Şefik anlatır. Üç günlük başarılı deneme yayınından sonra Basın Yayın Genel Müdürlüğü hazırlıkları hızlandırır ve müdür olarak Hasan Refik Ertuğ tayin edilir. 1 Eylül 1949’da ise resmen deneme yayınlarına başlanır. Düzenli yayınlar ise 19 Kasım 1949’da düzenli yayına geçilir. O gün saat 19:00’da yayın İstiklal Marşı’yla beraber açılır. Spiker Selahattin Küçük açılışı yapar ve dönemin Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün plağa kaydedilmiş konuşması yayınlanır.

6. Spiker Selahattin Küçük ilk yayını anlatıyor

İlk anonsu yapan Selahattin Küçük’ün anonsu şu şekildeydi: ”Burası İstanbul Radyosu. 428 metre 701 kilosikl TAW. Sayın dinleyiciler bu akşamki yayınımıza başlıyoruz. ” Mikrofon karşısında bir kişiye değil bütün memlekete konuşuyorsunuz. Mikrofon canlıdır. Spikerlikte neyi anons ediyorsanız ona göre konuşmak zorundasınız. Haber okurken de nötr olmanız gerekir. Bu cümlelerle ilk duygu ve düşüncelerini dile getirir. Radyonun açtığı spikerlik sınavını Selahattin Küçük ile beraber Mekşufe Ekeman ve Tarık Gürcan da kazanır. Bu isimler radyo tarihimizin ilk spikerleridir.